.....is op dit moment een veelgestelde vraag. Hiernaast ziet u twee foto's van het stadium waarin ze staan. Boven ziet u het stadium waarin ze hadden moeten verkeren, maar dit zijn zo de enige exemplaren op het hele land. De overige wortelen bevinden zich in het stadium zoals u ze daaronder ziet. De allereerste blaadjes die bovenkomen zien nog maar sinds twee dagen het daglicht.

 Nu is me ooit gezegd dat je als tuinder nooit wat "hebt" - althans daar nooit maar van uit moet gaan. En dit jaar werd me dat besef ten aanzien van de wortelen wel degelijk opnieuw ingeprent.

Gezaaid op de derde mei. Op de zelfgemaakte ruggen omdat ze dan - hoop ik - mooier van vorm worden. Door dat zelf maken van ruggen verstoor je wel de waterhuishouding - je onderbreekt de capillaire werking van de grond in de rug - en dat is natuurlijk met die droogte van de afgelopen tijd wel de goden verzoeken. 21 dagen is wel het uiterste dat je moet afwachten, zolang kan het zaad erover doen om te kiemen en boven te komen. Maar op 24 mei was er niets, nog helemaal niets, op dat bovenste groepje na. Ik vreesde dat het daar dit jaar bij zou blijven.

Maar op pinkstermorgen - zag ik dat die anderen ook doorkwamen. Dat de sprietjes zelfs met elkaar hele strepen vormden op de rug. Gelukkig had ik mijn gedachte om ze maar allemaal opnieuw in te zaaien onderdrukt.  

Nu nog eens terugtellend bleken de wortelen gekomen te zijn omstreeks de veertigste dag. Bijna tweemaal de tijd die het normaal neemt. Maar in dit jaar is er - qua landbouw - weinig normaal. Het getal van de dagen was eigenlijk wel toepasselijk. Dat wordt in andere verbanden wel gebruikt voor zaken die met geduld te maken hebben.     

... het regende - op maandag 9 mei 2011 - twaalf uur twaalf om precies te zijn. Er viel water op het land; gedurende tien volle minuten. De buienradar bood het vooruitzicht dat er waarschijnlijk deze zelfde dag nog wat méér zou vallen, geschatte tijd 15.30 uur, maar..dat laatste kwam niet uit, het bleef bij die éénmalige happening van net na noen.

Bijgaande foto is niet die van dat historische moment, maar wel van plantjes die daar om stonden te springen. De komkommer en de suikermais. Inmiddels zijn ze dan toch maar uitgeplant. Weer of geen weer. Verenigd met de sla, de andijvie, de aardappelen, de bospeen, de wortelen en al die andere plantjes of ter kieming gelaten zaden, allemaal even hard aan het strijden om water dat (nog) maar niet van boven kwam. Dat je dan toch gewoon maar plant is alsof je kinderen de harde wereld instuurt om het vanaf dat onafwendbaar moment zelf te laten uitzoeken. Je kunt ze niet thuis laten (staan). Dat moment gaat niet zonder de zorgelijke vraag of het wel goed zal komen.

En toch zien we ze groeien, en groter worden. Waar ze het nu precies vandaan halen....je kunt het je haast niet voorstellen met die droogte. Diep uit de bodem? Uit nachtelijke condens? Uit de lucht waar toch altijd nog wat waterdamp in zit? Je staat er bij te kijken; het groeit toch, het ten hemel schreiend geklaag der mensen over droogte desondanks.

Ik weet zelf nooit zo goed wat ik moet vrezen als het heel erg droog is, ook niet als het vreselijk regent trouwens. Elk type weer heeft haar voor- en nadelen. In een droog jaar worden planten uiteindelijk sterker, minder vatbaar voor ziek en zeer. In een nat jaar komen er weer meer kilo's aan een produkt, tenzij de boel verzuipt. Je weet nooit van te voren wat het zal worden. Misschien is het meest historische moment nog wel het moment dat je toch maar gewoon begint met zaaien of planten, zonder de afloop te weten; dat je het maar gewoon dóet. En wat het weer betreft: Wat zijn nu de beste jaren?  De beste jaren zijn die jaren, die komen zoals ze komen. En daar is dit jaar, met tot nu toe 100 millimeter tekort aan regen, er ongetwijfeld één van. 

De weerman zegt dat het misschien wel een mooi nazomertje gaat geven omdat er momenteel drie orkanen op de Atlantische Oceaan huishouden. Hun samenspel zou met een klein beetje "geluk" in onze regio voor enige rust kunnen gaan zorgen. Een vreemde gedachte, dat het elders woedend tekeer moet gaan, zodat wij nog net op tijd, door het oog van de naald, de aardappelen  kunnen oogsten. Op dit moment zie je veel aardappelvelden waar de boer niet anders kan doen dan het graven van een geul langs de akkerrand, zodat het water wat er ligt misschien een beetje wegloopt. Je laat het wel uit je hoofd om er nu met een zware machine in te gaan omdat je dan de situatie alleen maar erger maakt. Ziet u dus een boer met een schep, dan ziet u zorgen. Misschien dat ons bovengenoemde, in alfabetische volgorde razende drietal, voor verbetering zorgt. Het is te hopen dat ze op zee blijven, zodat ons geluk niet afhangt van de verwoestingen elders.

Gelukkig kunnen wij zelf - wat betreft de aardappeloogst - omdat we zo klein zijn - al snel het land op. Eén dag droog weer doet hier al wonderen. Zo lukt het ons nog steeds om de wekelijkse hoeveelheid aardappelen die we nodig hebben te oogsten; met een heel klein machientje achter de tractor dat de ruggen losschudt; door het uitrapen met de hand - heel " ambachtelijk" op de knietjes; om daarna de oogst een tijdje te laten drogen op een ouderwets horretje (bouwjaar 1923), waarna we ze kunnen inpakken en rondbrengen. Opmerkelijk: Een aardappel droogt werkelijk heel snel als deze de kans krijgt. Maar om alles in één grote slag binnen te halen wachten we toch, net als alle andere boeren, op die nazomer, op dat ten onze bate samengaan van Igor, Julia en Karl. Bizar is het eigenlijk wel.

...kijken we met veel plezier terug op de open dag: alweer drie maanden terug. Gelukkig hebben we dankzij een aantal bezoekers de foto's nog. En foto's helpen altijd weer om optimistisch te blijven.

Het was een heldere, strakke, warme. zomerse dag. We konden het niet beter treffen. 65 belangstellenden, waaronder ook veel kinderen. Ons "Perron" (de overkapping voor de schuur) was voor de ontvangst en de versnaperingen en het uitrusten na de rondleiding ingericht met zitjes en tafeltjes. Een gezellige aanblik. Men dacht vanaf de snelweg vast:"Aha, een nieuw etablissement op Wieringen". We konden een aantal rondleidingen door de gewassen geven waarvan er één zeker meer dan een uur geduurd heeft. Zó groot kan dan toch een kleine tuin zijn. Jaap Engel - de imker - had een indrukwekkende, open bijenkast neergezet, waarin de koningin met stip(zie foto), en bracht met zijn uitleg toch wederom de bevestiging van de wetenschap dat het fenomeen "bijen" ons verstand zeer te boven gaat. Zo alles met elkaar was het een hele mooie en geslaagde dag, waarvan wij zelf in elk geval vonden dat we dat volgend jaar absoluut weer willen organiseren.

..kijken we alweer terug op een groeiseizoen. Wat gaat dat eigenlijk snel. Ter illustratie daarvan hiernaast  nog een foto van de sperciebonen om te laten zien hoe snel het groeit, maar ook weer gaat. De stokken waren in een mum van tijd bezet door de planten, die op een bepaald moment met ruim 15 tot 25 centimeter per dag groeiden. De bonen zijn inmiddels zoveel mogelijk geoogst, maar een eigen "Igortje", maakte daar halverwege de maand augustus een abrubt eind aan. Een soort "ground zero" bleef er van over.Toch hebben we nog liefhebbers voor de inmiddels grote uitgegroeide bonen, dus laten we dat restant nog even staan. Die zijn voor de zelfpluk op zaterdag.

Op zondag 4 juli aanstaande willen wij u uitnodigen om een kijkje te komen nemen op het bedrijf. We houden dan een open dag tussen 10.00 en 16.00 uur.

Het heeft een tijd geduurd voordat we dat eens aandurfden. Op een dergelijke dag wil je wel dat de gewassen er zo voor staan dat het geheel "toonbaar" is. We achten dat nu het geval. En het lijkt ons ook geweldig leuk om het u allemaal eens van dicht bij en op lokatie te laten zien.

Hier rechts de sperciebonen in opkomst. De groei lijkt wat vertraagd, maar dat kan komen door de kou die de afgelopen - inmiddels snel vergeten - tijd stelselmatig is geweest. Daarbij hebben we ook te maken met de droogte die op dit moment nog wel even lijkt te duren. Aan beide faktoren kunnen we (gelukkig) zelf weinig doen, hoewel de foto's onder toch suggereren dat de groei ondanks de omstandigheden gewoon haar eigen gang gaat. Links de snijbiet centraal en rechts de tuinbonen die over een week of drie oogstbaar zullen zijn. Daar onder een view op de wortelen, de rode bieten en de aardappelen. Wat de laatste betreft: Op de veelgestelde vraag of we "ze" al "hebben" kunnen we antwoorden dat we hopen dat we midden juli met het oogsten van de rode Raja en de Agria kunnen beginnen.

De beloofde webcam - zie onder april / mei: Daarvan is alleen een eerste en een laatste foto overgebleven. Het bleek toch heel moeilijk om dat wekelijks goed bij te houden, de weersomstandigheden wisselden heel sterk, en het cameraatje waarmee ik de foto's probeerde te maken heeft zijn tijd ook wel gehad. Maar een verschil tussen begin en eind is duidelijk waarneembaar.     

Ik heb er wel eens aan gedacht om ergens op het land een webcam(era) te plaatsen. Niet zozeer om vanuit kantoor de groei en bloei permanent in de gaten te kunnen houden, maar om de veranderingen op het land nader tot ú te brengen. Webcam(era)'s zijn inmiddels vrij algemeen. Tikt u het woord webcam in op Google, dan kunt u overal ter wereld echte gebeurtenissen volgen, met bewegend beeld ook. Maar helaas, er blijkt niets zo saai te zijn als de webcam - voorbijlopende mensen - voorbijsnellende auto's - of een triest verlaten plein bij nacht. Er is niets, gewoon helemaal niets wat anders wordt. Een uitzondering die ik wil maken is het netwerk webcamera's in nestkastjes van de Vogelbescherming Nederland: Hier geef ik u de regelrechte link: http://www.beleefdelente.nl/.  Beleeft u het zelf maar eens.

Misschien vindt u na het zien van de bovengenoemde website, dat er toch erg lichtzinnig is omgegaan met de privacy van de vogels, maar ach, dat doen vogels ook met de onze. Denk aan de Roodborst. Die kijkt dwars door uw raam naar binnen; nóg aanmatigender dan Google Street View dat al reeds doet. Of de Kerkuil in onze schuur: Houdt dag en nacht echt alles in de gaten, terwijl hij zichzelf bijna nooit laat zien. Dus wat dat betreft is het plaatsen van een webcam in een vogelnest een goede uitruil in het samen-bestaan van mens en dier. Maar voor al het overige zijn - mijns inziens - webcams nutteloos. 

Toch heb ik voor u, aangaande onze tuin, iets bedacht wat het idee van "View" benadert. Op twee verschillende plekken op het land heb ik paaltjes geplaatst waarop ik elke maandag om 12.00 uur een foto ga maken van het land. Dus komt er elke maandag hieronder een tweetal foto's bij. Misschien maken de verschillen per foto uiteindelijk iets zichtbaar dat we "groei" noemen. Links ziet u de plaats waar de knoflook en de uien reeds zijn gezet. Rechts ziet u de plaats waar we op het punt staan de aardappelen te planten. Misschien wordt het een leuke serie met als naam "Seizoen in Beeld".

Deze eerste foto's zijn genomen op 12 april.

Is dat niet mooi? De foto hiernaast is gemaakt met medewerking van zoiets als de NASA - en laat een deel zien van het heelal - mogelijk een paar miljard lichtjaren van ons verwijderd.  Wat we zoal kunnen waarnemen: Complete sterrenstelsels, zwarte gaten, wormgaten, gaswolken, uit elkaar getrokken materie die ook vervolgens  weer inéén wordt geperst. In deze peilloze totaliteit is onze aarde misschien wel het meest onbetekenende stipje. Dat besef ontketent in ons een dringend verlangen: Zou daar ergens ver weg niet ook nog een teken van leven te ontdekken zijn? En zo ja, hoe ziet dat er dan uit? Wij willen dat graag weten want dat helpt ons verder met de vraag "Hoe is het mogelijk....,hoe zijn we toch allemaal ontstaan?" En we willen dat antwoord nog snel krijgen ook, want dat heelal breidt zich nog steeds uit. Voor dat we het weten zijn we te laat. Laat ons toch nog iets over dat leven - daar ver weg - ontdekken, in 's hemelsnaam.

Ontdek het hier en nu:  Zet uw muis op de afbeelding en u ziet het positief van de foto: Een close-up van een pompoen die de winter niet meer heeft overleefd. Primaire levensvormen ontfermen zich inmiddels over de vrucht en breken haar weer af, zodat de honderden zaden die ze nog heeft opnieuw een kans zouden kunnen krijgen; ultiem kenmerk van het leven. Maar voordat het echt helemaal zover kon komen heb ik de hele voorraad pompoenen die me nog restte geruimd en aan de koeien gegeven. Het heeft hen inmiddels goed gesmaakt. 

Zo zien we maar, hoe kosmisch het leven zich vlak onder ons neus voltrekt.

Het nieuwe jaar.

Even een klein fotootje van het landje zo ongeveer vlak voor de kerstdagen. We hadden dus wel degelijk een wittige Kerst, iets dat zeer zelden voorkomt. Zó wit was het dus  - om niet te vergeten. En het zag er mild uit. Later werd het nog witter, doch minder mooi en prettig. Voor zover het nog harder sneeuwde, regende het meteen ernstige weers-waarschuwingen. Sneeuwduinen maakten de wegen onveilig en onbegaanbaar. Zelfs op onze Noorderbuurt kwamen mensen met hun auto vast te zitten, hetgeen elders in Europa ook het geval bleek te zijn. Zo zie je maar, je hoeft niet eens zover over de dam voor een welhaast continentaal gebeuren: Europa "in de ban van de winter". Gruwelijke foto's heb ik deze tijd niet willen maken - het wit kan je ook teveel worden.  Gelukkig: De dooi nu schijnt weer de overhand te krijgen, en we zien na een ruime maand gelukkig weer eens wat groen, hoewel dat groen er nog wat kledderig en plakkerig uitziet. Jammer voor wie graag diep in februari nog een Elfstedentocht had willen ontberen, maar wat ons betreft houden we de winter liever maar weer voor gezien.

         De vrouw uit Broek.

In het kaasmuseum in Alkmaar valt een serie van 24 paneeltjes te bezichtigen waarop diverse vrouwen uit Noordhollandse steden en streken zijn geportretteerd. Deze serie is heel oud - de schatting is dat de werkjes in de eerste helft van de zestiende eeuw zijn geschilderd. Ze zijn van één maker doch ongesigneerd; dat laatste schijnt helemaal te pleiten voor een zeer hoge ouderdom van de schilderijen.

Eén van de geportretteerden ziet u hiernaast: "Broker Vrou". Zeer aannemelijk dat het gaat om een vrouw uit de streek ten noorden van Alkmaar - het huidige Broek op Langendijk - de streek die al tijdens de middeleeuwen bekend moet hebben gestaan als plaats waar bij uitstek (de) groenten werden geteeld. En zoals de vrouw hier staat afgebeeld zal het toen een bekend verschijnsel zijn geweest: Een vrouw uit Broek die haar groenten verkoopt.

Deze afbeelding had al wat langer een apart plekje in onze winkel, maar tot voor kort hadden wij slechts de beschikking over een zwart - witte versie. Maar tot mijn grote vreugde vond ik recent op de website van het bovengenoemde Kaasmuseum déze afbeelding - in kleur. En zó heb ik deze dame ook onmiddellijk haar plaats hergeven: Nu in haar kleurrijke schittering.

• De vrouw wijst op iets: Ieder zal dat in deze tijd meteen herkennen als uien; nog steeds een prominent onderdeel van ons aller dagelijks voedsel. Het toeval wil dat we binnen de voormalige stalruimten waarin zich onze winkel bevindt veel van de uien precies zo ophangen als op dit portret: In bossen en strengen. Nog steeds één van de beste methoden om uien na de oogst te laten drogen en voor lange tijd te bewaren. Daar kan geen droogwand met vocht-sensoren en computergestuurde ventilator tegenop. Dat kan zo natuurlijk niet massaal - met duizenden tonnen tegelijk - maar dat is onze bedoeling ook niet. We willen net genoeg hebben voor de eigen afzet, en dan is die oude bewaarmethode doeltreffend genoeg.

• In het mandje liggen wortelen, maar of het winterwortelen zijn zoals wij die kennen is de vraag. Oranje penen waren omstreeks 1500 nog niet zo heel wijd en zijd verspreid in Europa. Het is waarschijnlijker dat het hier gaat om pastinaak. Tegenwoordig beschouwd als een "vergeten groente", maar in de middeleeuwen waren pastinaken dagelijkse kost, net als die uien. Later is deze groente qua gebruik ingehaald door de aardappel, maar in de tijd dat de dame uit Broek werd vereeuwigd, was de aardappel in Europa nog net zo onbekend als de maker van het schilderij nu is. Het voedingsgehalte van pastinaak was - en is nog steeds - zeer groot. Dat de schilder oog had voor detail blijkt ook door het plukje loof op de wortel helemaal rechts; precies zoals het is geschilderd, groeit het nog steeds zo door bij een pasgeoogste pastinaak. Het leven zit er nog in, een goed teken.

• De vrouw ziet er bepaald niet afgetobd of ondervoed uit. Ze heeft blozende wangen en nog hele mooie kleren ook. Ze heeft zelfs wat sieraden als ik het goed zie. Ze lijkt dus toch met de - ik schat - 15 kilo groenten die ze (uit)draagt - de kost voor zichzelf en haar achterban bij elkaar te kunnen scharrelen. En dat terwijl er van bestrijdingsmiddelen of kunstmest - in onze tijd beschouwd als basisvoorwaarde voor alle welzijn en overvloed - geen sprake geweest kan zijn.

Ik ben niet geheel ongevoelig voor nostalgie. Maar dat is niet de belangrijkste reden om de dame haar plaats in de winkel te geven. Het schilderij brengt toch ook een feest van herkenning om de bovengenoemde punten. Daarom hangt ze er niet zozeer om te adoreren hoe het vroeger was - wij leven echt heel veel later. Maar ze hangt er misschien nog het meest omdat ze met haar vinger wijst op de dingen die eigenlijk niet veranderen - zoals die uien en die pastinaken. En ook vanwege het feit dat het weinige dat zij te bieden heeft voor velen toch genoeg kan zijn. Misschien is dat laatste wel weer een van de grootste vraagstukken van déze tijd.

Wieringen krijgt op dit moment haar derde rotonde. Dat is - gezien de veiligheid en de zogeheten N99 - de "Betonweg" die dwars over het eiland jaagt - alleen maar toe te juichen. De gevaarlijke situatie uit het verleden - met een groot aantal slachtoffers op de drie grote kruispunten - moge binnen niet al te lange tijd echt gepasseerd zijn.

Echter: 

Door alle borden, aanduidingen en waarschuwingen, die op hun beurt de tijdelijke ingreep zo duidelijk en veilig mogelijk moeten maken - denk ook aan de werkers aan de weg! - zou u de indruk kunnen hebben dat onze winkel niet meer te bereiken zou zijn. Maar dat is gelukkig niet zo. 

Vanuit Hippolytushoef of vanaf Den Oever gerekend wordt u bij het kruispunt Westerland plotseling geconfronteerd met het bord hier links en gedwongen om de snelweg te blijven volgen. Als u met de auto bent tenminste. Fietsers kennen geen probleem.

 Geen nood, als automobilist volgt u de 6 en na 1.5 km. neemt u de afslag LUTJESTRAND, naar links. Na deze afslag gaat u direkt weer links, U gaat over een viaduct, daarna naar rechts, rijdt tussen campings door en komt u aan bij een fantastisch uitzicht op de Waddenzee. In de verte ziet u Texel liggen, maar daar kunt u niet heen - u gaat naar rechts, vervolgt het weggetje langs het water en komt u vanzelf via wat bochten op de Noorderbuurt. Blijf deze weg volgen totdat u uiteindelijk aan uw rechterkant de boerderij ziet. Het oranje trekkertje is al van verre zichtbaar.

Het scheelt u inderdaad 3.4 km. En dat is toch 6.8 kilometer voor uw biologische produkten. Dat is nogal wat voor degene uit het oosten.  Vanaf de Amstelmeerdijk verandert er niets, maar zie eens welk een prachtig uitzicht die bezoeker elke week heeft. Je zou er haast altijd voor willen omrijden.

Zoals het elders "komkommertijd" kan zijn is het bij ons weer eens "pompoenentijd". Omdat we een relatief droge periode tijdens de groei hebben gekend hebben de pompoenen zich goed kunnen vormen,en naar het lijkt zal hun houdbaarheid daardoor waarschijnlijk heel goed zijn. Pompoenen houden van warmte. Op de foto hiernaast ziet U het resultaat van de eerste oogst: Slechts 2 a 3 meter van de zijkant van het veld ligt daar nu te drogen.

Helemaal aan het einde van dit "pompoenenlaantje" ziet U twee bijenkasten van onze Imker - Jaap Engel. Hieronder een foto van dichtbij. 

Nog wezenlijker voor pompoenen dan temperatuur, is bestuiving van de bloemen. Is er geen bestuiving, dan komt er geen vruchtbegin. En daartoe komen de kleine hulpkrachten uit deze kasten. Geen bijen, geen pompoenen.....dat kun je nog scherper stellen: Geen bijen, dan begint er helemaal niets. Nu zijn alle vruchten wel begonnen en ook uitgegroeid, maar het werk van de bijen gaat nog wel even door. Er dient nectar  te worden ingevlogen. Hiernaast het platform voor aankomst en vertrek van een nijver volk. Het is druk op de basis.  Eigenlijk is Schiphol daarbij vergeleken maar een zeer saaie luchthaven met haar maximum van één aankomend en één vertrekkend vliegtuig per 45 seconden. Hier zijn op een plateautje van 30 bij 50 centimeter op het moment van de opname 58 bijen in de weer, om te lossen of er weer vandoor te gaan.Wijs met de muis op de foto en "spot" een landende en een vertrekkende bij.  Wie weet hoeveel keer dit gebeurt, per bij, per dag - en dat zeven dagen in de week. 

Het resultaat van deze onderneming kent u uiteindelijk ook als de Honing van Wieringen. Van de Pompoenkavel - en van een flink gebied daaromheen uiteraard - is Jaap reeds aan het "slingeren". Wie weet geeft ons veldje pompoenen aan die honing ook weer een specifieke smaak.

 Rechts van de sperciebonen de venkel met haar anijsgeur, en daarnaast alvast een voorproefje van de winter: Wortelen en prei, in sterke ontwikkeling - wat vliegt de tijd! Per slot zit de R.  volgende week ook alweer in de maand.

Het kost in theorie maar een duizendste seconde om een foto te maken, zoals ik in de voorgaande maand - (april !) - had beloofd. Maar in de praktijk kan zoiets heel wat langer duren. Hiernaast ziet u de eerste stellage voor de sperciebonen. De eerste bonen zijn inmiddels gezaaid. Het witte dat u op de grond ziet liggen is een vliesdoek dat bedoeld is tegen "inlopend gevogelte". Heel hard nodig, want al meteen tijdens het zaaien werden we begeleid door Moeder Merel die, waar we ook graven en de grond bewerken, altijd met ons meescharrelt op zoek naar wormen. Ze heeft een nest onder het afdak en vier hongerige jongen houden haar flink aan het werk. "Gezellig" denk je dan, als ze zo met je meehipt, totdat we plotseling een aantal bonen naast het zaaibed zagen liggen. Er paste maar één conclusie: De zopas gezaaide boontjes waren door de mevrouw in kwestie in een mum van tijd  uit het zaaibed gesnaveld en, omdat het geen voedsel voor haar jongen bleek, achteloos ter zijde geworpen; om nooit meer tot kieming te komen. De natuur is keihard. Vandaar die witte constructie. Als de plantjes groot genoeg zijn weet Moeder Merel wel dat ze daar niet mee hoeft thuis te komen. Dan kan het vliesdoek er wel weer af.

En dan nog iets over de tuinbonen. Dit is het stadium waarin ze er nu voor staan. Hieronder een tikkeltje ingezoomd om uw en ons geduld nog heel even op de proef te stellen. Een minuscuul boontje dat zich na de bloei begint te vormen. Nog niet veel groter dan een lucifer. En dan maar hopen dat er bij al die oostenwinden met dat mooiere weer geen luis inslaat, maar daar is in principe de Dille voor bedoeld die u op de linker foto onder het gewas ziet. 

Het nieuws van maart...

wordt laat geplaatst omdat we erg druk waren met het veranderen en schilderen van de winkel. Maar dat is nu voor het merendeel gepasseerd. Het is er nu een stuk ruimer waardoor ook het aanbod beter tot haar recht komt.

Voor meer informatie over La Premiere is hier de link:

http://www.lapremiere.nl

Over buiten valt nu natuurlijk niet zoveel te vertellen. De onderstaande foto van januari is eigenlijk nog steeds actueel genoeg. Misschien dat we het eens over "binnen" moeten hebben.

 Eindelijk komen we er aan toe om de winkel uit te breiden. Een kwestie van lange adem omdat er eerst allerlei lekkages in de voormalige paardenstallen gerepareerd moesten worden. Maar nu loopt het hemelwater waar het moet en kan dan nu de letterlijke beuk erin. De tussenmuur wordt uitgebroken. Als deze weg is, en de schuur blijft staan, zou de winkel er in ruimte ongeveer 75 % op vooruit gaan. En dat werd tijd, want het is op zaterdag steeds drukker aan het worden. De uitbreiding is ook wenselijk omdat het groente-aanbod toch steeds meer ruimte vraagt - gelukkig. En op zuivelgebied een extra ijskast met diepvriezer is ook echt geen overbodige luxe. En "last but not least", gezien het toenemende aantal adressen waar we thuisbezorgen willen we ook iets meer ruimte om de bekende klapkratten in te pakken.

Al met al, om misverstanden te voorkomen, de winkel is op zaterdag gewoon geopend. 

....de beste wensen voor het komende jaar 2009...

...en dat precies op een moment dat het vriest, zoals dat volgens ons in deze tijd van het jaar hoort te zijn. Alles op het land ligt stil natuurlijk. Er staat nog boerenkool, de Bloemendaalse Gele en een beetje prei. De laatste laat zich met de vorst niet oogsten. Van de Gele kool is het de vraag of ze deze koudeperiode kan doorstaan - de Boerenkool staat met afhangende schouders op u te wachten; ze krijgt iets meer oud blad aan de onderkant, maar er is  nog volop een hele lekkere stamppot te maken. Er staat nog volop.

...we houden het bij een kleine tuin waarin genoeg staat om aan uw vraag te voldoen. Aardappelen, wortelen, rode bieten,uien, andijvie, sla, tuinbonen, speciebonen...er is kans op een oorspronkelijke wieringer bruine boon - maar daarover later meer...en natuurlijk nog wat specialiteiten zoals de bovengenoemde bloemendaalse gele, venkel, rammanas, snijbiet, radijs, stengelui en bospeen. Enfin, genoeg produkten van het eigen landje en over de andere produkten valt gemakkelijk te beschikken via het kanaal naar andere boeren en de groothandel. 

Een van de oorspronkelijke doelstellingen van ons streven had te maken met het begrip "menselijke maat". Kun je als je zo kleinschalig bent er je brood wel mee verdienen? -  was een veel gestelde vraag. Want in de land- en tuinbouw gold toch ook dat je alleen kon blijven bestaan als je groter werd. Groot, groter...nog groter leek toch het enige haalbare binnen de economie. Nu met de financiële crisis blijkt dat streven als een zeepbel uit elkaar te klappen. De bedragen die in de media genoemd worden qua verdamping, verlies, steun enzovoorts, passen niet eens op een doodgewone zak-rekenmachine en gaan ieders begrip te boven. Maar zij zijn wel het gevolg van dat streven naar groeien (om te kunnen graaien) dat als een heilig doel gepreekt en geprezen werd.

In de teelt van groenten kan je planten ook opblazen. Je kan proberen zoveel te bemesten dat een gewas supergroot wordt, een produkt heel erg zwaar. Er zo veel mogelijk  in stoppen om er zoveel mogelijk uit te krijgen. Passeer je een grens, dan wordt het gewas kwetsbaar, komen de ziektes, moet je crisis op crisis gaan bestrijden, net zoals nu met de economie blijkt.

En daarom houden we het klein.  

Licht in de zomer of de winter..., dat scheelt - in Nederland -precies de helft. Staat op de langste dag de zon 18 uur boven onze horizon, op de kortste dag zijn dat er maar 9. In onze economie, waar het begrip "groei" tot het criterium van gezondheid wordt beschouwd, houden we het voor onmogelijk om met de helft van allerlei uitwendige factoren toe te moeten. Een halvering van het geld, 50 % van de brandstof, de helft van onze voeding. We worden erg bang als het woord "minder" te vaak valt.  Maar de natuur trekt zich van "minder" niet zo veel aan. Die handhaaft zich gedurende de huidige crisis, ook al is het aandeel "licht" in deze dagen 50 % minder waard dan een half jaar terug. De  groei gaat gewoon door. Niet explosief, maar wel heel geduldig en vastberaden.

 Je kan het bijvoorbeeld merken aan de prei die nog op het land staat...die wordt ondanks de huidige lichtcrisis  toch heus per dag een beetje dikker. Iets te laat geplant dit jaar - ze had groter kunnen zijn -(meer mest, meer kilo's? ) maar het is toch ontegenzeggelijk prei waarnaar de hele schuur ruikt, ook al liggen er maar een paar vers-geschoonde planten op de spoeltafel of in het winkeltje. En ook al is ze wat gehavend, door een hagelbui en harde wind, de essentie die prei tot prei maakt is gebleven.

Nu las ik, op zoek naar wat die specifieke geur van prei bepaalt, dat de plant het zogeheten Allicine bevat. Daarin is zij niet alleen, want ook knoflook, uien en basilicum (De hele Allium-familie - zie foto - alleen de Basilicum ontbreekt) heeft dat bestanddeel in zich. En tot mijn grote vreugde las ik ook dat dit Allicine heel gezond is in het voorkomen van maagzweren. Nota bene, er zijn in deze tijd elke dag  financiële experts op tv die ons mogen vertellen hoe het er met de crisis voorstaat. De vaak sombere gelaten doen vermoeden dat er bij die of gene diep onder de oppervlakte een heuse maagzweer in wording is. 

Nou, dan hebben wij in deze tijd nog heel wat in huis om een al te sombere inslag te bestrijden. De prei. misschien wat kort en niet zo dik, de knoflook met 3 prachtige bollen aan een streng, en uien waarvan je bij het schoonmaken de tranen in de ogen zullen springen - allemaal barstens vol met deze bovengenoemde maagzweer-bezweerder.

Wie de geschiedenis ziet als een aaneenschakeling van opkomst en ondergang, van groei en stilstand, van meer en minder, doet er goed aan zich te beseffen dat al zo lang de mens bestaat Allicine genuttigd wordt. Er was al een romeinse keizer (Nero - de crisis zelve ) die in zijn dagen letterlijk de prei-vreter genoemd werd. Kennelijk had hij heel wat te onderdrukken. Hoeveel crises zijn er ook nog niet na zijn dagen geweest? Maar zelfs veel langer dan onze jaartelling, ja al zo lang mensen zich heugen, behoren uien, knoflook en prei tot voedsel dat hen weerbaar en bestendig maakt. Blijkbaar bevat de Allium-familie een goede remedie tegen crises, misschien wel omdat de plant er zelf, al langer dan er mensen zijn, verschrikkelijk goed tegen kan.

Deze pompoenen (precies geoogst voordat de vorst ze te pakken had) zijn op weg naar het Halloweenfeest in Hippolytushoef. Van alle dingen die zijn komen overwaaien uit Amerika is het halloweenfeest er eentje. Halloween wordt inmiddels 20 jaar op Wieringen gevierd. Hippo hangt vol met spinnen, spoken, heksen en ander engs - misschien om ook wel te waarschuwen voor allerlei engs dat aan- of overwaait. Af en toe lekker griezelen om de enge dingen te relativeren. Daarvoor heb je in elk geval ook pompoenen nodig om griezel-crea van te maken. Je kunt ze natuurlijk ook eten, maar een oogstfeest, van tijd tot tijd hoort er bij.

Op  het vorige bedrijf teelde ik graag wortelen. Ze werden mooi van vorm en lengte. Dat kwam door de lichte grond. Elke grond is weer anders. Dus was het bij deze, andersoortige, grond nog maar de vraag hoe het met de wortelen zou gaan. Maar gelukkig ontdekken we dat het met die wortelen heel goed gaat. De lengte is er zeker, er zitten wortelen tussen die nauwelijks in een kist passen. En met de vorm zit het in de regel ook heel goed. Er zitten nauwelijks twee-, of driepoters bij (stek noemen we dat). Het is dus gewoon goed peen telen op de Noorderbuurt.

Op de foto een "trein" van kisten, want de wortelen moeten worden gerooid. Het is er koud genoeg voor, alleen moet je eventuele echte vorst (min vier graden) wel voor zijn.

Zo onder het rooien bedenk je wel eens wat: Normaal doe je het stek (de misvormde wortelen) weg - maar het zijn wortelen, net zo biologisch geteeld en net zo lekker als die wortelen die bij de mensen komen. Veel van de mensen hebben een cavia, een konijn of een ander dier dat wortel lust, en zeg nu zelf, deze dieren hebben toch ook recht op voedsel van onbespoten oorsprong? Aan deze dieren wordt op het bestelformulier ook gedacht. Geef uw huisdier - bijna - kosteloos iets om lekker van te knagen. Daarbij is er ook de mogelijkheid om tegen geringe kosten wortels te bestellen - van die grote die nauwelijks in de bak passen - voor het paard van de goedheiligman. Ook al blijft de vorst misschien weg, de Sint komt zeker. En hoe heet zijn paard ook al weer? Juist: Americo!

Geen mens zonder dier, dat is toch ook logisch?

De foto links laat zien dat we op de bodem een "mulchlaag" hebben aangebracht. Grasmaaisel van ongeveer 50 cm dikte om de bodem te verbeteren. De mulch klinkt in, verbroeit en zal zich in de komende tijd vermengen met de grond. Door een flinke toevoeging van organisch materiaal, zal de grond zich puur verbeteren - zo verwachten we. Het eerstkomende jaar zal het de plek zijn voor de courgettes en de komkommers. Dan zal je nog wel iets van deze mulchlaag zien, maar daarna is de grond weer geschikt voor elk gewas. We hebben de grond wel eerst "kweekvrij" gemaakt, want de kweek (zie onder - de plant en het soort wortels dat erg diep door de grond woekert) wil hier graag de baas zijn. Het was een heel werk om de grond 30 tot 40 c.m. uit te spitten en te zeven met de 5-tandige riek. Dat heet - zo zag ik ergens anders op internet - "Uitpuinen". Dat is een geduldig en langdurig werkje, maar - als het goed is - samen met het aanleggen van de mulchlaag - voor later, alle moeite van de moeite waard. ....lekker uitpuinen en opnieuw beginnen!

Een mens vergeet snel................... 

De regenmeter die de laatste weken onophoudelijk gevuld wordt, hadden we in juni helemaal niet nodig, en in juli nauwelijks. Pas vanaf begin augustus begon het natte oer-hollandse (?) feest. En dat gecombineerd met die legendarische niet-hollandse "plaknachten"  ( - Marjon de Hond van het nos-weerbericht - ) groeiden de gewassen (inclusief het onkruid) enorm snel.En, juist omdat het (gelukkig) in juni en juli zulk goed weer was, hebben de aardappels veel langer kunnen groeien dan vorig jaar - er ontstond geen of nauwelijks phytophtra - en je ziet nu het verschil - de aardappels zijn gemiddeld heel wat groter dan vorig jaar. Nu is het de tijd om ze  systematisch uit de grond te halen - want dat ging tijdens de natte augustus nog maar beetje bij beetje. 

Zo is het nu - eind augustus - ook de tijd voor de rode bieten en de pompoenen. De laatste liggen nog verscholen onder het gewas, maar dat zal niet lang meer duren - het oogsten gaat beginnen.

en ander nieuws:

Het is verschrikkelijk leuk om de groenten zo direkt in je eigen omgeving aan te kunnen bieden. De winkel op zaterdag wordt steeds drukker,en  voor de bezorging aan huis melden zich ook wekelijks nieuwe ge-interesseerden.  De voormalige paardenstal- annex winkel moet eigenlijk worden vergroot - een muurtje eruit zodra er tijd voor is, staat ook op het verlanglijstje  -,en wat het  bezorgen betreft, de oude bus met op zijn snoet alles eko alles goed, wordt met veel kunst en knutselwerk rijdend en dienstbaar gehouden en doet het nog steeds. Het is ontzettend leuk om met alles wat tot improviseren uitdaagt, het oorspronkelijke idee waarmee we hier begonnen zijn echt tot werkelijkheid te zien worden: Biologisch telen voor mensen in je eigen omgeving, rechtstreeks contact met .....U die dit leest.....(om hier het woord "de consument" te gebruiken vind ik verwerpelijk, alsof u een cijfer in een rekensom zou zijn.)

Wat in dit verband ook erg leuk is, is dat we naast het feit dat we al paar jaar aan het menu  van restaurant La Premiere in Anna Paulowna  bijdragen, dat  nu ook sinds kort mogen doen aan het menu van Restaurant 99 op Wieringen zelf. En - uit eigen ervaring sprekende - het is toch echt een feest om in beide restaurants je eigen groenten op de kaart te zien staan, en te proeven wat goede koks daar mee doen. ....Natuurlijk  aangeraden........... 

Zo gaan we het najaarsseizoen al weer in, na een weliswaar niet zo mooie zomer. Maar wie weet krijgen we weer een prachtige herfst. De prei en de boerenkool , maar ook de gele slobberkolen, staan al weer flink te groeien, en er staat ook gewoon sla en andijvie - en voorlopig zijn er nog echt wel sperciebonen. Zomer en winter al in een mengeling, maar dat is heel natuurlijk.